Yanardağ Nedir? Yanardağların Yararları Zararları

Yerkabuğunun altındaki lav tabakasının, yerkabuğundaki çatlaklardan yararlanarak yüzeye çıktığı yere yanardağ veya volkan denir. Dışarı çıkan erimiş kayaçlara da lav denir. Aktif yanardağları sürekli olarak su buharı, zehirli gazlar, kül, çeşitli mineraller ve elementlerle birlikte lav püskürtürler.

Yanardağlar genellikle dağ görünümlü, tepe kısmında krater (çukur) bulunan ve üzerinden duman çıkartan dış görünüme sahiptir. Dağ görünümlü yanardağlar genellikle kara tabakaları üzerinde oluşur. Ancak dağ görünümlü olmayan, zeminin altında oluşan ve zemine lav sızıntıları yapan yanardağlar da vardır. Bu tip yanardağlarda genellikle deniz tabanının altında oluşur.

Yanardağın İç Yapısı

Yanardağlar Nasıl Oluşur?
Dünyanın merkezinde yani 6371 Km derinlikte bulunan magma çekirdeğinin sıcaklığı yaklaşık 5200°C’dir. Magma tabakasındaki erimiş kayaçlar, sıcaklık ve yüksek basıncın etkisiyle yerkabuğunda oluşan çatlaklardan yüzeye çıkarlar. Yüzeye ulaşan lavlar, yüzeye çıktığında 1000-1200°C civarındadır. Akışkan lavlar hızla çevreye yayılırken, yavaş yavaş da soğurlar. Çatlaklardaki basıncının enerjisi bittiğinde lav akışı kesilerek durur. Lav tabakası tamamen soğuyarak sertleşir. Bir süre sonra çatlaklarda tekrar basınç oluşur ve tekrar lav püskürtmeye başlar. Bu döngü sürekli devam ederken yanardağın yavaş yavaş yükselmesine neden olur.

Yanardağlar ve Yanardağların Patlamaları

Yanardağların Yararları / Faydaları:

  • Üzerinde yaşadığımız kara parçaları yanardağların püskürmesi sonucu oluşmuştur.
  • Dünyadaki tüm adalar yanardağların püskürmesiyle oluşmuştur.
  • Altın, gümüş, demir, bakır gibi elementlerin yüzeye çıkmasını sağlar.
  • Yanardağdan püsküren lavlar ve küller yüksek oranda mineral içerirler. Zaman içinde erozyona uğrayarak çok verimli toprakların oluşmasına neden olur.
  • Yanardağ olan bölgelerde jeotermal enerjiden (sıcak su enerjisi) yararlanılarak bir şehrin ısınma ihtiyacı karşılanabilir.
  • Yanardağlar yeraltı sularının buharlaştırarak bacalarından çıkartırlar ve atmosfere bol miktarda su buhara salarak yağış getirirler.

Yanardağların Zararları:

  • Yanardağ patlaması sırasında kilometrelerce uzağa lav, kaya püskürterek yaralanmalara, ölümlere ve yangınlara neden olur.
  • Yanardağ patlaması sırasında etrafa yayılan zehirli gazlar ve küller hava kirliliğini artırarak yaşamı zorlaştırır.
  • Asit yağmurlarına neden olarak çok uzak yerlerdeki bitki örtüsüne ve içme suyu kaynakları zarar verir.
  • Akan lavlar ve küller tarım arazilerinin çok uzun yıllar boyunca yok olmasına neden olur.
  • Yanardağ patlamaları şiddetli depremlere de neden olur.
  • Deniz içinde gerçekleşen yanardağ patlaması tsunamilere neden olarak yüzbinlerce kişinin ölümüne neden olabilir.

Dünyanın En Yüksek Yanardağları:

Aconcagua (Arjantin) 7020 m
Cotopasca (Ekvador) 5896 m
Misti (Peru) 5842 m
Citlatepeti (Meksika) 5700 m
Popocatepetl (Meksika) 5452 m

Dünyanın En Etkin, En Tehlikeli Yanardağları:

Chaiten Volkanı – Şili
Mayon Yanardağı – Filipinler
Etna Yanardağı – İtalya
Nyiragongo Yanardağı – Demokratik Kongo Cumhuriyeti
Whakaari Volkanı – Yeni Zelanda
Saint Helens Yanardağı – Amerika
Kilauea Volkanı – Hawai
Soufriere Volkanik Tepeleri – Karayipler – Saint Vincent ve Grenadinler
Popocatepetl Volkanı – Meksika
Sakurajima Volkanı – Japonya
Eyfyallayöküll – İzlanda

Türkiye’deki Sönmüş Yanardağlar:
Ağrı Dağı 5137 m
Süphan Dağı 4158 m
Erciyes Dağı 3916 m
Tendürek Dağı 3584 m
Hasan Dağı 3253 m
Erzurum-Kars Platosu 3000 m
Nemrut Dağı 2948 m
Karadağ 2271 m
Göllü Dağ 2143 m
Karaca Dağ 1957 m
Acıgöl-Nevşehir 1689 m
Karapınar Düzlüğü 1302 m
Kula Tepeleri 750 m

Okyanusta bir yanardağ patlaması anı:

Etna yanardağında patlama anları:

2 comments to Yanardağ Nedir? Yanardağların Yararları Zararları

  • Yavuz

    Kardeşim çoçuklarım bu bilgilerden çok yararlanıyor çok teşekkür ederiz.

  • Selin

    Teşekkürler ! Sosyal Bilgiler projem için çok işe yaradı.Arkadaşlarıma da bu siteyi tavsiye etmek isterim. Olabilir mi ?

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel