Selüloz Nedir? Yapısı Özellikleri ve Sindirimi

Selüloz, hemen hemen tüm bitkilerin yapısında bulunan doğal bir maddedir. Selüloz, bitki hücresinin çeperlerinde bulur ve oldukça esnektir. Bitkinin yapraklarının bükülebilmesi, gövdelerinin esneyebilmesi yapısında bulunan selüloz sayesinde olur. Selüloz, dilimize İngilizceden geçme bir kelimedir. İngilizce “cellulose” olan kelimenin ingilizce okunuşu selülozdur ve Türkçe karşılığı “hücrelerden yapılmış” anlamına gelmektedir.

Selüloz Bitki Hücresi

Selülozun Yapısı ve Özellikleri
Selüloz; karbon, hidrojen ve oksijen elementlerinden oluşmuş, şeker gibi bir karbonhidrattır. Formülü (C6H10O5)n’dir. Bitkiler; toprak, hava ve sudan sağladıkları bu elementleri yapraklarında fotosentez yaparak şekerli besi suyuna dönüştürür. Bu besi suyu hücreler arasında iletilerek bitkinin tamamına gönderilir. Bitkinin enerji ve gelişim ihtiyacını sağlayan besi suyundaki şekerin bir kısmı, yeni hücrelerin çeperini oluşturan selüloza dönüşür. Bir bitki tamamen kuruduğunda, geriye bol miktarda selüloz içeren sert kısımları kalır.

Selülozun Sindirimi
Neredeyse tüm sebze ve tahıllarda selüloz bol miktarda bulunur. İnek, keçi, koyun gibi otçul hayvanlar bol miktarda selüloz alırlar. Bu gibi hayvanların midelerinde selülozu sindirebilen bakteriler vardır. Biz insanlar da yediğimiz sebze ve meyvelerden bol miktarda selüloz alırız, ancak sindirim sistemimizde selülozu sindirecek bakteriler yer almadığından selülozu sindiremeyiz. Bu rağmen selüloz sindirim sistemimizin düzenli çalışmasını sağladığından, insan vücudu için oldukça faydalıdır.

Selülozun Faydaları
Bitkinin gövdesinin, yapraklarının, çiçeklerinin dik durmasını ve esneyebilmesini sağlar. Bitki hücrelerinin koruyucu çeperi selülozdan oluşur. Fazla su alımında bitki hücrelerinin genişleyerek patlamasını önler. Bitkinin gelişimi ve büyümesinde selüloz gereklidir. Bitki yaralandığında onarılması selüloz sayesinde gerçekleşir.

Selüloz Nedir?

Elektron mikroskobu altında görülebilen selüloz lifleri

Selüloz Üretimi
Organik bir madde olan selüloz, yapay olarak elde edilemez. Selüloz yalnızca bitki türlerinin işlenmesi sonucunda ayrıştırılarak elde edilir. Ağaç kütükleri, otlar, tahıllar, sebzeler gibi tüm bitki dokularından selüloz elde edilebilir. Ağaç kütüklerinin %50’si, pamuğun %90’ı selülozdan oluşur.

Selülozun Kullanım Alanları
Kağıt, iplik, boya, cila, cam ve plastik sanayi başta olmak olmak üzere pek çok alanda yoğun olarak kullanılmaktadır.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel