Sağlığı Etkileyen Etmenler Nelerdir?

Sağlığa etki eden etmenler; bünyesel, çevresel, sosyoekonomik ve kültürel etmenler olmak üzere üç gruba ayrılır.

Bünyesel Etmenler

A) Bünyesel Etmenler
Bünyesel etmenler genetik, hormonal ve metabolik bozuklukları içerir. Genetik bozukluklar, anne ve babadan çocuklarına geçen kalıtımsal hastalıklara neden olabilir. Ailevi akdeniz ateşi, hemofili, alzheimer, renk körlüğü gibi hastalıklar genetiktir. Vücutta üretilen hormon salgısının yetersizliği, çokluğu veya yapısal bozuklukları; guatr, cücelik, devlik gibi hormonal hastalıklara neden olabilmektedir. Metabolizma faaliyetlerinde meydana gelen bozukluklar sonucu gut, metabolik asidoz, metabolik alkaloz gibi hastalıklar ortaya çıkar.

B) Çevresel Etmenler
Çevrede bulunan canlı ve cansız tüm doğal varlıklarla, doğada insanın yaptığı doğal olmayan bina, köprü, baraj, araba vb. öğelerin bütünü olarak tanımlanır.

Sağlığa etki eden çevresel etmenleri şöyle inceleyebiliriz:

a) Fiziksel etmenler
b) Kimyasal etmenler
c) Biyolojik etmenler
d) Psikolojik etmenler

Çevresel Fiziksel Etmenler

a) Fiziksel etmenler:
İçme suları, kullanım suları, atık sular, çöpler, iklim, gürültü, elektromanyetik alanlar, radyasyon, cep telefonları, mikrodalga fırınlar, iş yerleri, sanayi tesisleri, lokanta, sinema, giyim eşyaları, çalışma şartları vb. şeyler fiziksel çevreye örneklerdir.

b) Kimyasal etmenler:
Sanayide kullanılan kimyasal atıklar, evlerde kullanılan kimyasal detarjanlar, diş macunları, kireç çözücüler, sıvı sabunlar, tarımsal gübreler, böcek öldürücü ilaçlar, gıdalarda kullanılan katkı maddeleri, hava kirliği vb. sağlığa etki eden etmenlerden bazılarıdır.

Çevresel Biyolojik Etmenler

c) Biyolojik etmenler:
Bakteriler, vektörler, mantarlar, alerjenler, hayvansal zehirler ve bitkisel zehirler biyolojik etmenleri oluşturur.

d) Psikolojik etmenler:
Depresyon, stress, travma vb. ruhsal gerginlikleri içerir.

C) Sosyoekonomik ve Kültürel Etmenler
Bir toplumun örf ve adetleri, inançları, eğitim düzeyi, gelir durumu, kitap okuma sayısı vb. etmenleri içerir.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel