Özkütle (Yoğunluk) Özet Konu Anlatımı

Birim hacim başına düşen madde miktarına özkütle denir.

Bazı maddeleri birbirinden ayırt etmek kolaydır. Örneğin su ile sütü birbirinden kolaylıkla ayırt edebiliriz. Fakat etil alkol ile suyu kolay kolay ayırt edemeyiz. Maddeleri birbirinden ayırt edebilmek için özkütle, erime noktası, donma noktası, esneklik ve özısı gibi ayırt edici özelliklerden yararlanılması gerekir.

* Bir maddenin birim hacminin kütlesine özkütle veya yoğunluk denir. Birim hacim olarak 1 cm3, kütle birimi olarak da g alırsak, özkütle birimi g/cm3 olur.

* Bir maddenin kütlesi(m) hacmi(v) bilinirse; o maddenin özkütlesi (d), d=m/v bağıntısı ile bulunabilir.

* Bir maddenin kütlesi ile hacmi orantılı olarak değişmektedir. Aynı madde için kütlenin hacme oranı sabittir.

* Uluslar arası birim sisteminde (SI) kütlenin birimi kg hacmin birimi mtür. Buna göre özkütlenin birimi kg/m3 olur. Yani hacmi 1 m3 olan cismin kütlesi, özkütleyi verir.

* Günlük yaşantıda ve laboratuar ortamında kütle birimi olarak gram (g) , hacim birimi olarak litre (L) veya santimetreküp (cm3) kullanılmaktadır. Buna göre özkütle birimi g/L veya g/cm3 olmaktadır.

Özkütle Yoğunluk

d= Cismin yoğunluğu (kilogram bölü metreküp)
m = Cismin toplam kütlesi (kilogram)
V = Cismin toplam hacmi (metreküp)

Katıların Özkütlesi
* Özkütlenin ölçülebilmesi için önce kütle ve hacim ölçülmesi gerekir. Kütle ve hacim ölçülmesi katı, sıvı ve gazlarda farklı yöntemlerle yapılmaktadır.

* Katılar geometrik bir şekle sahip olduklarında, boyutları ölçülerek hacim hesaplanır.

* Kütlede eşit kollu terazi ile ölçülür. Kütle/hacim oranından özkütle bulunur.

Katıların özkütleri şu formülle hesaplanır:   d = m/V

Örnek Sorular:

Soru 1: Demir küpün boyutları (1 cm x 3 cm x 4 cm) Şeklindedir. Kütlesi ise 94,8 g
olduğuna göre özkütlesi nedir?

Çözüm:
V = 1.3.4 = 12 cm3     m = 94.8 g     d = 94.8 g/12    d  = 7,9 g / cm3

Soru 2:
Hacmi 6 cm3, kütlesi 42,78 g çinkonun özkütlesi kaçtır.

Çözüm:
d = 42,78 / 6     d = 7,13

Soru 3:
Hacmi 5 cm3, kütlesi 68 g civanın özkütlesi kaçtır.

Çözüm:
d = 68 / 5     d = 13,6

Sıvıların Özkütlesi:
* Sıvıları birbirinde ayırt etmenin en kolay yolu yoğunluğunu bulmaktır. Sıvıların yoğunluğu dansimetre yada piknometre ile ölçülür.

* Kütle/hacim oranı sıvının miktarına değil, türüne bağlıdır. Bu yüzden farklı olan sıvı maddelerin kütle/hacim oranları da farklıdır. Özkütle sıvılar için ayırt edici bir özelliktir.

* Sıvı karışımının özkütlesi bulunurken sıvıların birbiri içinde çözünüp, çözünmediğine dikkat etmeliyiz. Sıvılar birbiri içinde çözünüyorsa hacim küçülmesi olur, çözünmüyorsa olmaz.

Eğer sıvılar birbiri içinde çözünmüyorsa karışımın özkütlesi:
dk = mtop / vtop = m1 + m2 / v1 + v2 bağıntısından bulunur.

Karışımdaki sıvıların hacimleri eşit ise :
Dk = m1 + m2 / v1 + v2 = d1v + d2v / v + v bağıntısından bulunur.

Karışımdaki sıvıların kütleleri eşit ise:
Dk = m1 +m2 / v1 +v2 = m + m / m / d1 + m / d2 bağıntısından bulunur.

Gazların Özkütlesi:
Gazların kütle/hacim oranını ölçmek, katı ve sıvılara göre oldukça zordur. Çünkü gazların çok büyük hacimleri doldurması kütlenin ve hacmin ölçülmesini güçleştirir. Ayrıca gazların hacimleri sıcaklık ve basınç etkisi ile önemli ölçüde değişmektedir. Bu nedenle gazların özkütlesi sabit değildir.

Katı Maddelerin Özkütleleri (g/cm3)
Altın 19,30
Gümüş 10,50
Platin 21,40
Kurşun 11,30
Bakır 8,90
Demir 7,80
Çinko 7,10
İyot 4,30
Kükürt 2,40
Tuz (sodyum klorür) 2,20
Bronz 8,80
Kalay 7,29
Alüminyum 2,70
Pirinç 8,40
Buz 0,79

 

Sıvıların Yoğunlukları (Özkütle) (g/cm3)
Cıva 13,60
Sülfürik asit 1,84
Karbon tetraklorür 1,60
Su 1,00
Zeytinyağı 0,90
Benzen 0,88
Benzin 0,879
Aseton 0,792
Asetik asit 0,79
Etilalkol 0,78
Eter 0,71

5 comments to Özkütle (Yoğunluk) Özet Konu Anlatımı

  • Münevver

    Özkütle farkından yararlanılarak yapılan araçlar hiçbi sitede bulamadım yardımcı olur musunuz proje ödevi.

  • ismail

    Yaklasik olarak 250 kg olan 12 adet tahta paleti,bir havuzda sodyumhipoklorit kullanarak,tahta paletlerin kuflu kisimlarini temizlemek istiyorum,kac litrelik bir havuz yapmaliyimki sodyumhipoklaritin kaldirma gucuyle paletlerin arasina heryerine temas etsin,,,tskler

  • yağmur

    Ben anlatım dedim ama yazı çıktı

  • sinan

    Son sorunun cevabı yanlış değil mi? 65 te 5 13 kez var cevap ta 13,.. olması lazım değil mi?

    • tolga

      Uyarınız için teşekkürler gerekli düzeltme yapıldı.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel