Metal Bir Çubuğu Yün Kumaşa Sürterek Elektrikleyebilir Miyiz?

Cam ya da plastik çubuğu yün kumaşa sürterek elektrikleyebileceğimizi öğrendik. Metal bir çubuğu da yün kumaşa sürterek elektrikleyebilir miyiz?

Tüm iletken, yarıiletken ve yalıtkan maddeleri sürtünme yoluyla elektrikleyebiliriz. Dolayısıyla iletken bir metal çubuğu da, örneğin bir kaşığı yün kumaşa sürterek elektrikleyebiliriz. Ancak sürtünme esnasında iletken metal çubuk ve yün arasında elektrik akımı genellikle eşit olur, yani yünden hem pozitif (+) hem de negatif (-) yük alır. Elektriklenmeleri anlıktır. Bu nedenle sürtünerek elektriklenen metal çubuk, kağıt ve plastik parçalara değdirildiğinde onları kendine doğru çekmez. Ayrıca metaller genel olarak iyi iletken oldukları için elektriklenmeleri çok kısa sürer.

Metal Çubuğu Yün Kumaşa

Aşağıdaki bilgilerde işinize yarayabilir

Sürtünerek Elektriklenme (Statik elektrik):

Elektron = Negatif yük (-)
Proton = Pozitif yük (+)
Nötr = + ve – yükleri birbirine eşit

Sürtünerek elektriklenme:
Yün kazağımızı çıkartırken çıtırtılar duyarız veya saçlarımızı tararken saçlarımızın kabardığı sıklıkla olur. Alışveriş arabası sürerken ani elektrik çarpmaları, veya arabadan inerken kapı kolunda hissettiğimiz çarpılma sürtünerek elektriklenmeden kaynaklanmaktadır.

İki cismin birbirine sürtüldüğünde aralarında elektron (-) ve proton (+) alışverişi gerçekleşir. Cisim diğerinden elektron alırken, karşıya da proton verir. Alınan elektron kadar, proton verilir. Bu esnada cisimlerden biri negatif, diğeri de pozitif yükle yüklenmiş olur. Bu eşitsizlik sonucunda cisimler elektriklenme özelliği kazanır. Bu olaya sürtünerek elektriklenme yani statik elektriklenme denir.

Sürtünerek Elektriklenme

Sürtünen herhangi iki cisimden biri diğerine negatif (elektron -) yük verirken, kendisine de pozitif (proton +) yük alır. Verilen yük ile alının yük miktarı birbirine eşit olur, yani A cismi 5 negatif yük verdiyse, B cisminden de 5 pozitif yük alır. Bu sayede A maddesinin pozitif yükü artığından, negatif yükü azaldığından yük dengesi bozulur ve elektriklenme özelliği göstermeye başlar. Aynı etki B maddesi içinde geçerli olur. Bir süre sonra aldıkları negatif ve pozitif yükleri kaybeder ve nötr yani elektron ve protonları eşitlenerek elektriklenme özelliklerini kaybederler.

Örnek 1: Cam bir çubuk, ipek bir kumaşa sürtülürse, camdan ipeğe negatif (-) yükler geçer, ipekten de cama pozitif (+) yükler geçer. Böylelikle cam çubuk (+), ipek kumaş da (-) yükle yüklenir. Bu sayede cam çubuk ve ipekli kumaş elektriklenmiş olur.

Örnek 2: Plastik bir çubuk ile yünlü bir kumaş birbirine sürtülürse, plastikten yün kumaşa (+) yükler geçer, yünden de plastiğe negatif (-) yükler geçer. Böylelikle cam çubuk (-), ipek kumaş da (+) yükle yüklenir. Bu sayede cam çubuk ve ipekli kumaş elektriklenmiş olur.

6 comments to Metal Bir Çubuğu Yün Kumaşa Sürterek Elektrikleyebilir Miyiz?

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel