Kaside Nedir?

Kaside

Divan edebiyatında, Tanrı’yı, din büyüklerini ve genellikle devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan şiir türüne ve nazım biçimine kaside adı verilir.

Arap edebiyatı kökenli olan kasidede nazım birimi beyittir. En az 33, en çok 99 beyitten oluşan kasideler, genellikle aruz ölçüsünün uzun kalıplarıyla yazılırdı. Kafiye örgüsü, gazelde olduğu gibi aa/ba/ca/da .. biçimindedir. İlk beyte matla, son beyte makta, ozanın mahlâsının (takma ad) geçtiği beyte ise tac adı verilir. Kasidenin en güzel beytine de beyt-ül-kasid (kaside beyti) denir.

Kaside-gü: Kasideyi söyleyen kişiye denir.

Kaside-sera veya kaside-perdaz: Kasideyi yazan kişiye denir.

Kaside Konuları:

Kasideler konularına göre dörde ayrılırlar.

Tevhid: Allah’ın birliğini anlatmak için kullanılan kasidelerdir.
Münacat: Tanrı’ya yalvarmak amaçlı yazılan kasidelerdir.
Naat: Peygamberi, din ve tarikat büyüklerini övmek için yazılan kasidelerdir.
Medhiye: Çağın ileri gelen büyüklerini övmek için yazılan kasidelerdir.

Kasidenin Bölümleri:

Kasideler çok katı kurallarla yazılmakta ve 6 bölümden oluşmaktadır.

Nesib (teşbib): Kasidenin giriş bölümüdür. Konuyla ilgi olmayan doğa veya yerlerden bahsedilir.

Girizgâh: Kasidenin konusuna, övgüyle başlanan bölümdür.

Medhiye: Allah’ın, Peygamber’in, padişahın ve önemli kişilerin övüldüğü bölümdür.

Fahriye: Ozanın kendini övdüğü bölümdür.

Tegazzül: Araya sıkıştırılan gazel.

Dua: Övülen kimse için iyi dileklerde bulunulan bölümdür, aynı zamanda kasidenin son bölümüdür.

Divan şairleri, kaside sundukları kişilerden “caize” adı verilen bir bahşiş alırlardı.

Belirli olaylar için yazılan kasideler:

Bahariye: Baharla ilgili olarak yazılan kasideye denir.

Şitaiye: Kışla ilgili olarak yazılan kasideye denir.

Ramazaniye: Ramazanla ilgili olarak yazılan kasideye denir.

Cülusiye: Padişahın tahta çıkmasıyla ilgili yazılan kasideye denir.

Sûriye: Düğünlerle ilgili olarak yazılan kasideye denir.

Sulhiye: Savaş sonunda yapılan barış için yazılan kasideye denir.

Ayrıca kasideler, rediflerine ya da kafiyelerinin son seslerine göre de adlandırılır. Bunlar; kaside-i raiye (re kasidesi), kaside-i taiye (te kasidesi), Su kasidesi, Adem kasidesi, vb’dir.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel