İklim Tipleri ve Özellikleri Nelerdir?

İKLİM NEDİR?

Yeryüzünün herhangi bir bölgesindeki havayuvarında gerçekleşen, meteorolojik parametre ve süreçlerin belirlediği hava tiplerinin, mevsimleri karakterize etmesine neden olan olayların tümüdür.

İklim kavramı, yeterince uzun bir dönem boyunca ve belli bir bölge için atmosferin ortalama durumunu niteleyen öğeleri bir araya toplar. Birbirlerini etkileyerek etkileşime giren bu öğeler şöyle sıralanabilir. Yere yakın tabakalardaki sıcaklık, güneş alma, yağışlar, atmosfer basıncı, rüzgar ve buna ek olarak iyonlaşma, havanın kimyasal yapısı.

iklim-cesitleri-ve-ozellikleri-haritasi

İKLİM ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

A) SOĞUK İKLİMLER

Kutup İklimi:
iklim-cesitleri-kutup-iklimi
Dünyanın kutuplarında ve kutuplara yakın bölgelerinde görülen iklim çeşididir. Bu iklimin görüldüğü yerler yılın her mevsimi karlar ve buzlarla kaplıdır. Bu nedenle bu iklimin görüldüğü bölgeye soğuk çöl iklimi de denir.

Görüldüğü Yerler:

Antartika ve Grönland’ın Kuzey kesimlerinde görülür.

İklim Özellikleri:

  • Kışlar uzun ve çok soğuk, yazlar kısa ve soğuktur.
  • 6 ay boyunca sürekli ve kısmen gündüz, sonraki 6 boyunca sürekli veya kısmen gecedir.
  • Kışın ortalama sıcaklık -60 °C civarındadır.
  • Yazın ortalama sıcaklık -20 °C civarındadır.
  • Yıllık ortalama yağış 200 mm civarındadır.
  • Bölgenin %98’i buzlarla kaplıdır.
  • Bu iklim koşullarında araştırma kamplarındaki çalışanlar dışında insan yaşamamaktadır.

Bitki Örtüsü:

  • Buzlarla kaplı olan bölgelerde bitki örtüsü yoktur.
  • Buz olmayan bölgelerde yosun benzeri bitkiler görülür.

Tundra İklimi (Kutupaltı İklimi):

iklim-cesitleri-tundra-iklimi
Ot, çalı, yosun ve likenlerin yetişebildiği soğuk iklim tipi. Kelime anlamı ağaçsız ova anlamı taşımaktadır.

Görüldüğü Yerler:
Kuzey Kutbu’na yakın olan Sibirya, İskandinavya, Kanada ve Grönland’ın kuzey kıyılarında görülür..

İklim Özellikleri:

  • Kışlar uzun ve çok soğuk, yazlar kısa ve soğuktur.
  • Kışın ortalama sıcaklık -40 °C civarındadır.
  • Yazın ortalama sıcaklık 10 °C civarındadır.
  • Yıllık ortalama yağış 200 – 250 mm civarındadır.
  • Bölgenin büyük bir bölümü kar ve buzlarla kaplıdır.

Bitki Örtüsü:

  • Toprak buz ve karla kaplı olduğundan bitki örtüsü çeşitliliği çok azdır.
  • Bitki örtüsü çoğu yerde ot, çalı, yosun ve liken türü bitkilerden oluşur.

Soğuk Kuşak Karasal İklim:

iklim-cesitleri-soguk-karasal-iklim
Kuzey Yarımküre’deki ülkelerin Kuzey kesimlerinde görülen karasal iklim türüdür.

Görüldüğü Yerler:
Kanada, Çin’in Kuzeyi, Rusya’nın Kuzeyi ve Orta Sibirya’da görülür.

İklim Özellikleri:

  • Kış mevsimi 8 ay kadar, yaz mevsimi ise 4 ay kadar sürer.
  • Yağışlar azdır ve genellikle kar şeklindedir.
  • Kışın ortalama sıcaklık -10 °C civarındadır.
  • Yazın ortalama sıcaklık 20 °C civarındadır.
  • Yıllık ortalama yağış 500 – 600 mm civarındadır.
  • Kışları bölgenin büyük bir kısmı kar ve buzlarla kaplıdır.

Bitki Örtüsü:

  • Bölgeler genel olarak iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır.
  • Yaz zamanı çeşitli çiçekler ve otsu bitkiler bol görünür.

B) ILIMAN İKLİMLER:

Akdeniz İklimi:

iklim-tipleri-akdeniz-iklimi
Akdeniz ülkelerinde görülen bir iklim türüdür.

Görüldüğü Yerler:
Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler, Kaliforniya, Kap bölgesi, Avustralya’nın Güneybatısı ve Şili’nin orta bölgelerinde görünür. Mısır ve Libya’nın arazi yapısının engebeli olmaması sebebiyle Akdeniz iklimi görülmez.

İklim Özellikleri:

  • Kış ayları sıcaklık ortalaması 8-10°C kadardır.
  • Yaz ayları sıcaklık ortalaması 30-35°C kadardır.
  • Kışın kar yağışı ve don olayı nadiren görülür.
  • Sıcaklık dalgalanmalarında ani değişiklikler görülür.
  • Yağışlar bol, şiddetli ve genellikle yağmur şeklindedir.
  • Yazın az yağış, kışın ise çok yağış alır.
  • Yıllık ortalama yağış miktarı 400-600 mm’dir.

Bitki Örtüsü:

  • Kısa boylu ağaç türleri makiler.
  • Çok sayıda çiçek türleri.
  • Otlak araziler.
  • Dikenli çalı türleri.
  • Zeytin, defne, zakkum ve turunçgil türü bodur ağaçlar.

Ilıman Okyanus İklimi:

iklim-cesitleri-iliman-okyanus-iklimi
Okyanuslara kıyıları olan ülkelerde görülen iklim türüdür.

Görüldüğü Yerler:
Avrupa’nın Atlas Okyanusu kıyısı, A.B.D’nin, Kanada’nın, Alaska’nın, Büyük Okyanus kıyısı, Güney Şili’nin Büyük Okyanus’a bakan yamaçlarında görülür.

İklim Özellikleri:

  • Kış ve yaz ayları ılımandır.
  • Kışın ortalama sıcaklık -2 ila +6 °C’dir.
  • Yazın ortalama sıcaklık 18 ila 22 °C’dir.
  • Yağışlar her mevsim bol, şiddetli ve genellikle yağmur şeklindedir.
  • Yıllık yağış ortalaması 600 – 1200 mm’dir.

Bitki Örtüsü:

  • Genellikle ormanlarla kaplıdır.
  • Alçak kesimlerde geniş yapraklı ağaçlar yetişir.
  • Yüksek kesimlerde iğne yapraklı ağaçlar yetişir.
  • Otsu bitkiler bol görülür.
  • Çiçekli bitkiler bol görülür.

Ilıman Kuşak Karasal İklim:

iklim-cesitleri-iliman-karasal-iklim

Görüldüğü Yerler

Kuzey ve Güney Amerika’nın iç kısımlarında, Anadolu’nun iç kısımlarında, Irak’ta, İran’da, Afrika’nın iç kısımlarında ve Avustralya’nın iç kısımlarında görülür.

İklim Özellikleri:

  • Bu iklimin olduğu bölgelerde 4 mevsim yaşanır.
  • Yıllık ortalama sıcaklık 20 °C civarındadır.
  • Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkları belirgindir.
  • Yaz ve kış ayları az yağışlıdır.
  • İlkbaharda yağışlar boldur, sonbaharda yağışlar daha azdır.
  • Kışın don olayı sık görülür.

Bitki Örtüsü:

  • Yüksek kesimlerde seyrek iğne yapraklı ağaçlar görülür.
  • Alçak kesimlerde seyrek bodur ağaç türleri.
  • Ot ve otsu bitkiler, çalı, bozkırlar görülür.

Step İklimi (Yarı Kurak İklim):

iklim-cesitleri-step-iklimi

Sıcak ve ılıman kuşaklarda kalan karasal bölgelerin içlerinde görülen iklim türüdür.

Görüldüğü Yerler:
Türkiye’nin İç Anadolu Bölgesi’nde, Orta Asya’da, Kuzey Amerika’nın orta kesimlerinde, Güney Amerika’nın bir bölümünde ve İran platolarında görülür.

İklim Özellikleri:

  • Kışın sıcaklık ortalaması 0 °C civarındadır.
  • Yazın sıcaklık ortalaması 25 °C civarındadır.
  • Yazları sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.
  • En çok yağış ilkbaharda, en az yağış ise yazın düşer.
  • Yıllık yağış miktarı 300-500 mm civarındadır.

Bitki Örtüsü:

  • İlkbaharda yağışların başlamasıyla yeşeren, yaz sıcaklarında kuruyan küçük boylu ot türü bitkiler.
  • Çeşitli çiçek türleri, bitki türleri.
  • Yer yer seyrek ormanlık alanlar.

C) SICAK İKLİMLER

Ekvator İklimi:

iklim-cesitleri-ekvator
Ekvator çizgisinin yer aldığı 0° – 10° Kuzey ve Güney enlemleri arasında görülen sıcak bir iklim tipidir.

Görüldüğü yerler:
0° – 10° Kuzey ve Güney enlemlerindeki tüm ülkelerde görünür. Özellikle etkili olduğu yerler, Amazon havzaları, Kongo Havzaları, Malezya, Endonezya, Filipinler ve Papua Yeni Gine’dir.

İklim Özellikleri:

  • Her zaman yaz mevsimi yaşanır.
  • Yıllık sıcaklık ortalaması 25°C’nin üzerindedir.
  • Her mevsim bol yağış alır.
  • Yıllık ortalama yağış miktarı 2000 mm’nin üstündedir.
  • Bazı bölgelerde yağışa ender rastlanır.

Bitki Örtüsü:

  • Bütün yıl yeşil kalan çok çeşitli bitki örtüsüne sahiptir.
  • Uzunluğu 50-60 metre civarını bulan ağaçların oluşturduğu sık yağmur ormanlara sahiptir.

Tropikal İklim:

iklim-cesitleri-tropikal

10° – 30° Kuzey ve Güney enlemleri arasında görülen sıcak bir iklim çeşididir.

Görüldüğü Yerler:
Sudan, Çad, Nijerya, Mali, Moritanya, Brezilya, Venezüella, Kolombiya, Peru ve Bolivya bu iklimin etkili olduğu yerlerdir.

İklim Özellikleri:

  • 4 farklı mevsim yaşanır.
  • Kışın en düşük sıcaklık 0°C’dir.
  • Yazın en yüksek sıcaklık 40°C’dir.
  • Zaman zaman soğuk hava dalgalarına maruz kalır.
  • Yıllık ortalama sıcaklık 20 – 30°C arasında seyreder.
  • Yıllık yağış miktarı 2000 mm’nin üzerine çıkar.

Bitki Örtüsü:

  • Yapraklarını dökmeyen ormanlar
  • Yağmur ormanları
  • Yeşil ovalar
  • Çalılı araziler
  • Bazı bölgelerde daha kurak, çorak araziler.

Muson İklimi:

iklim-cesitleri-muson

Muson rüzgarlarının etkisiyle oluşan bir iklim çeşididir.

Görüldüğü Yerler:
Orta Afrika, Güney Asya, Güneydoğu Asya, Kuzey Avustralya, Orta ve Güney Amerika’da görülür. Hindistan’ın Güneyi, Çin’in Güneyi, Japonya ve Mançurya muson iklimi etkisi altındadır.

İklim Özellikleri:

  • Muson rüzgarları nedeniyle yaz mevsimleri bol yağışlıdır.
  • Kış mevsimleri yağışsız ve kurak geçer.
  • Yılın her ayında ortalama sıcaklık 18 °C’nin üzerinde seyreder.
  • Yıllık yağış miktarı 1000 mm’nin üzerine çıkar.
  • Hindistan’ın Kuzey Doğusunda yer alan Çerapunci 12000 mm yağışla dünyanın en fazla yağış alan yeridir.

Bitki Örtüsü:

  • Geniş çaplı ormanlık alanlar.
  • Kurak sezonda yapraklarını döken ormanlar.
  • Çalılarla kaplı geniş araziler.
  • Tarımsal olarak şeker kamışı, çay, pirinç ve çeşitli tropikal meyveler yetiştirilir.

Çöl İklimi:

iklim-cesitleri-col-iklimi
Yıllık 150 mm’nin altında yağış olan bölgelerde görülen bir iklim çeşididir.

Görüldüğü Yerler:
Kuzey Amerika’daki Meksika Çölü ve Arizona Çölü, Güney Amerika’daki Atakama Çölü, Kuzey Afrika’daki Büyük Sahra Çölü, Güneyindeki Kalahari Çölü, Ortadoğu’daki İran ve Arabistan çöllri, Avustralya’daki Büyük Kum, Gibson ve Büyük Viktorya Çöllerinde görülür.

İklim Özellikleri:

  • İklimsel koşullar Dünyanın dönmesiyle meydana gelen yüksek basınç etkisiyle oluşur.
  • Yağışların mevsimi veya zamanı yoktur.
  • Uzun yıllar boyunca hiç yağış olmayabilir.
  • Yıllık ortalama yağış 150 mm’nin altındadır.
  • Mekanik çözülmenin en fazla olduğu iklim çeşididir.
  • Nem oranı çok düşüktür.
  • Günlük sıcaklık 40-50°C civarındadır.

Bitki Örtüsü:

  • Yağışların az olması sebebiyle bitki örtüsü yok denecek kadar azdır.
  • Çok seyrek aralıklarda otlar, çalılar, kaktüs türleri ve ağaççıklar görülür.
  • Suyun olmaması ve arazilerin tarıma elverişsiz olması nedeniyle tarım yapılamamaktadır.
  • Sadece su kaynağına çok yakın olan yerlerde hurma yetiştiriciliği yapılabilmektedir.

İklim Tipleri Video Anlatım:

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel