Evliya Çelebi Kimdir? Kısaca Hayatı

Evliya Çelebi'nin sembolik resmi.

Evliya Çelebi’nin sembolik resmi.

25 Mart 1611′de İstanbul’da, zengin bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Evliya Çelebi adı doğumu sırasında babası Mehmet Zilli tarafından verilmiştir. Mahalle mektebinden sonra 7 yıl medresede okuyarak ortaöğrenim gördü. Sonrasında, saraya özgü bir üniversite olan Enderun’da yüksek öğrenimini tamamladı. Bu arada hafız oldu; saray kuyumcubaşısı olan babası Mehmet Zilli’den tezhip, nakkaşlık ve hattatlık sanatlarını öğrendi.

Düşgücü geniş, hareketli mizaçlı bir insan olduğundan, dayısı Melek Ahmet Paşa aracılığıyla atandığı Murat IV’ün özel hizmetinden vazgeçti ve gezilerine başladı.

Kasımpaşa Mevlevi Şeyhi Abdullah Dede’nin “Önce bizim İstanbul’cağızı yaz” öğütlerine uyarak İstanbul’u adım adım gezdikten sonra, ünlü Seyahatname’sinin birinci cildini oluşturdu. Sonra, kırk yıl boyunca hemen hemen hiç durmadan gezdi, dolaştı ve gezip gördüklerini yazdı. Bu geziler sırasında, Azak kalesinin alınmasını, Girit (Hanya) seferini, Erzurum’da Şuşik beyine karşı yapılan seferi, Gürcistan seferi, Celali isyanlarını, Özi kalesine saldıran kazakları, Varad seferini, Belgrad seferini, Mayna isyanını ve Kandidiye’nin fethini gördü.

1671′de sekiz kölesiyle birlikte çıktığı son gezisinde, Hacca da gitti; sonra çok sevdiği Mısır’a dönerek dokuz yıla yakın bir süre orada kaldı. Mısır’da ticaret yaparak bir süre daha yaşadı. İkinci kez Mekke ve Medine’ye gitti. Evliya Çelebi’nin Mısır’da mı, yoksa İstanbul’da mı öldüğü henüz bilinmemektedir.

Ünlü Seyahatname‘si on ciltten oluşan Evliya Çelebi’nin dili yalın, içten, konuşur gibidir. Anlayışında bazen insanı güldürecek abartmalar, düş ürünü olduğuna dair belli bilgiler vardır. Buna karşılık, tarih, etnografya, folklor, dil, vb. araştırmacıları için gerçekten çok değerli bir kaynak kitaptır. Çelebi yazdıklarını, birçok yerlerde, “Tahrir Defteri”, “Kanunname”, “Velâyetname”, “Menakıbname”lerden alınmış bilgilerle doğrulamış. Taberi, Solakzade, Kazvini, vb. ünlü tarih kitaplarıyla belgelemiştir.

Seyahatname, Pertevpaşa Kitaplığı’ndaki nüsha temel alınarak ilk kez basılmış, sonra 1896′dan bu yana, ya birkaç cildi, ya her ciltten seçmeler ya da özetler halinde birçok baskısı yapılmıştır. Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça, Macarca, Rumence, Bulgarca, Sırpca, Yunanca ve Ermeniceye de bazı bölümleri ya da özetleri Seyahatname’nin bütün ciltlerinin tam bir baskısı Türkçede henüz yayımlanmamıştır.

Evliya Çelebi'nin sembolik resmi.

Evliya Çelebi’nin sembolik resmi.

Evliya Çelebi’nin Hayatı İle İlgili Bir YouTube Videosu:

Bu yazı bilgimanya.com‘a aittir. Link bağlantılı kaynak göstermek suretiyle faydalanabilirsiniz. Hatalı veya eksik bir bilgi olduğunu düşünüyorsanız editor@bilgimanya.com e-posta adresinden bize ulaşabilirsiniz.

Yorumla