Elektromanyetik Spektrum Nedir? Kısaca

Elektromanyetik tayf ya da elektromanyetik spektrum (EMS), görülebilen ışık ve görünemez ışın türlerinin dalga boyu veya frekanslarının tayftaki rölatif yerlerine ifade etmek için kullanılan bir kavramdır. Kısaca; elektromanyetik spektrum, dalgaların dalgaboyu sırasına göre dizilişidir.

Işık veya ışın yayan bütün maddelerin ışımaları cam prizmalardan veya daha karmaşık mekanizmalardan geçtiklerinde dalga boylarına göre ayrışarak tayf adı verilen çeşitli izler oluştururlar. Bu sayede çok uzun radyo dalgaboylarından, çok kısa gama ışınlarına kadar değişen radyo dalgaları belirlenebilir. Ayrıca; elektromanyetik spektrum (tayf) ölçümüyle kimyasal çözümleme, bir nesnede hangi elementlerin bulunduğu, yıldızların maddesel yapısı hakkında da bilgi sahibi olunabilir.

Örnek; yağmur damlalarına çarparak kırılan güneç ışınları da dalga boylarına ayrılarak çeşitli renklerde gözüken ışık tayfına, gökkuşağına sebep olur.

Elektromanyetik Spektrum Nasıl Oluşur?
Her elementin atom yapısı farklıdır. Bir elementin atom yapısındaki çekirdek tanecikleri, öteki elementlerin atom yapısından farklı olduğu için kendine özgü dalgaboylarıyla farklı tayf çizgileri oluşturur.

Elektromanyetik Spektrum Bölgeleri

Elektromanyetik Spektrum Çizelgesinde Dalga Boyları Sıralaması:

  • Kozmik ışınlar
  • Gamma ışınları
  • X ışınları
  • Morötesi ışınlar
  • Güneş ışınları (Görülebilir ışık)
  • Kızılötesi ışınlar
  • Mikrodalga ışınlar
  • Radyo dalgaları
  • Çok uzun dalgalar

Kozmik ışınlar:
Uzaydan, yeryüzüne ulaşan elektron ve ağır parçacık sağanağıdır. Dalga boyu 0,0001 – 0,00001 nanometre civarında olan ışın türüdür. İnsan sağlına zararlıdır ancak doz çok düşük olduğunu için etkisi olduğu söylenemez.

Gamma ışınları:
Atom bombası, bazı şimşekler ve ışın tedavisinde kullanılan cihazlar tarafından oluşturulan ışınım türüdür. Dalga boyu 0,0001 – 0,001 nanometre civarındadır. Kanser tedavisinde kanserli hücreleri yok etmek için de gamma ışınlarından yararlanılır. İnsan sağlına son derece zararlı gözle görünmez ışımadır. Atom bombaları ve çok nadir de olsa bazı şimşekler gamma ışınlarına sebep olurlar.

X ışınları:
Röntgen ve tomogrofi gibi tıbbi görüntüleme cihazlarında kullanılan bir ışın türüdür. Dalga boyu 1 nanometre civarındadır. İnsan sağlığına son derece zararlı ışınlardır.

Morötesi ışınlar:
Güneşten gelen gözle görülemeyen ışınlardır. Güneşten gelen ışınların %7 morötesi ışındır. Yeryüzündeki bakterileri öldürmeyi sağladığı gibi vücudun D vitamini üretmesini de sağlar. Ancak tavsiye edilenden daha uzun bu ışınlara maruz kalmak güneş yanıklarına da neden olmaktadır. Bu tip ışınlar bulutlardan tamamen geçerek insan sağlığına zarar verirler. İnsan sağlığına zararlı olduğundan, bu ışınlardan korucu giysi ve güneş kremleri kullanılmalıdır.

Görünür ışık:
Güneş ışığı, ampul ışığı, mum ışığı, ateş ışığı gibi, insan gözünün görebildiği tüm ışıkları kapsar. Güneşten gelen ışınların %46 görünür ışıktır.

Kızılötesi ışınlar:
Isıya sahip her canlı ve cansız madde kızılötesi ışımaya sahiptir. Güneş ışınların %47 kızılötesi ışınlardan oluşur. Güneşten gelen yüksek dozda kızılötesi ışınlar insan sağlığına zararlıdır.

Mikrodalgalar:
Elektromanyetik dalganın dalga boyunun 1 metreden kısa olduğu frekanslar için mikrodalga terimi kullanılır. Telsiz, telgraf, telefon, cep telefonu, radar, mikrodalga fırın, kablosuz internet, kablosuz kulaklık ve kablosuz diğer elektronik cihazlarda mikrodalgalar kullanılır. İnsan sağlığına zararlı olduğunu gösteren bilimsel araştırmalar mevcuttur.

Radyo dalgaları:
1 metre ile 100 metre arasındaki elektromanyetik dalga boyları, radyo dalgaları olarak adlandırılır. Radyo alıcı-vericileri, TV alıcı-vericileri, cep telefonları, MR (emar), kablosuz bağlantılar, vb. cihazlar radyo dalgalarını kullanarak çalışır.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel