Diyalektik Nedir? Materyalizm Ne Demek?

Diyalektik Nedir? Kısaca:
Gerçekliği, içindeki çelişmeleri ortaya çıkararak incelemeye ve söz konusu çelişmeleri aşmanın yollarını aramaya dayanan akıl yürütme yöntemidir.

Diyalektik Felsefe:
Aslında diyalektik teriminin felsefede ve mantıkta farklı anlamları vardır. Aristoteles Topikler’inin (Topika), diyalektiğin ilk sistemli anlatımı olduğunu ileri sürmüş, bununla birlikte ünlü paradokslarında Parmenides’in felsefesini savunan Elealı Zenon’un (İÖ V. yy.), diyalektiğin bulucusu olduğunu kabul etmiştir. Eflatun, diyalektiği bir tezden yana ya da o teze karşı soru ve yapıtlarla ortaya koyarak, iki görüş arasındaki gelişmelerin aranması yoluyla bir gelişmeyi açıklayan inceleme yöntemi olarak ele almıştır.

XXIII. yy’da İmmanuel Kant diyalektik terimini Kritik der Reinen Vernuf’ta (Saf Aklın Eleştirisi), sistemli biçimde kullanarak, saf aklın dört çelişmesini, dört tez ve karşıtezden oluşan bir dizi biçiminde sıralamaştır. Johann Gottlieb Fichte ve onu izleyen Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, tez ve antitezde çelişmelerin çözüme bağlanmasını bireşim (sentez) terimiyle karşılaşmışlardır. Diyalektik teriminin günümüzdeki olağan anlamını niteleyen bu üçlü kavram (tez, karşıtez, bireşim), Georg Wilhelm Friedrich Hegel ve Karl Marx tarafından daha da geliştirilmiştir. Hegel’e göre diyalektik, aklın kendisini, doğası bakımından hem akılsal, hem de ruhsal olarak gerçeklik aracılığıyla ortaya koyduğu, üç aşamalı bir süreçtir. Marx’ın diyalektik maddecilik kuramındaysa, diyalektik, genel olarak gerçekliğin, öel olarak da toplumun maddi süreçlerini tanımlar.

Diyalektik Materyalizm

Materyalizm Nedir? Kısaca:
Temel gerçekliğin madde olduğunu ve bütün öteki gerçekliklerin, şu ya da bu biçimde ona indirgenebileceğini ileri süren öğretiye materyalizm veya maddecilik denir.

Materyalizm, her varolanın bir tinden ya da tinlerden kaynaklandığını ileri süren idealizmin ve tinin özü bakımından maddeden köklü olarak farklı olduğunu ve ona indirgenemeyeceğini savunan tinselciliğin karşıtıdır.

Diyalektik Materyalizm Nedir? Kısaca:
Engels tarafından ortaya atılan diyalektik materyalizm sözü, genel bir dünya görünüşü (tarihsel maddecilik gibi, yalnızca iktisadi ve toplumsal bir görüşü değil) belirtir. Bu görüş, evrendeki bütün olayların, nitel bakımdan gittikçe daha karmaşıklaşan örgütlenme düzeylerine (yaşam, duyum, bilinç, bilim) doğru sıçramalarla ilerleyen maddenin ürünleri olduğunu ileri sürer.

Bilimkuramında, ruhbilimsel, düşünsel, ahlaksal, vb. olayları, bu olayların ortaya çıkışını tüm ya da parçasal olarak belirleyen, şu ya da bu türden maddesel koşullara dayandırarak açıklamaya, materyalist (maddeci) açıklama tarzı denir. Bu tarzın örneklerine, idealist ya da tinselci olan düşünür ve bilginlerde de rastlandığı bilinmektedir.

Mekanist Materyalizm Nedir? Kısaca:
Yaşamın, düşüncenin ve toplumun yasalarını, mekanik ya da fiziksel olaylara indirgeyerek açıklamaya çalışan görüş. Auguste Comte şu sözü söylerken, bu materyalizm görüşünü göz önüne alıyordu: “Maddecilik, yukarı düzeyden olanı, aşağı düzeyden olanla açıklamaktır.”

Tarihsel Materyalizm Nedir? Kısaca:
Karl Marx’ın öğretisi. Bu öğretiye göre, kültür olayları (tarihsel, ideolojik, toplumsal olaylar), son çözümlemede, toplumun maddesel temeli (üretici güçler ve üretimin ilişkileri) tarafından açıklanır.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel