Cinsiyete Bağlı Kalıtım ve Hastalıklar

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM

cinsiyete-bagli-kalitim-kromozom

Eşeyin Modifikasyonla Belirlenmesi
Bonellia ismi verilen hortumlu bir deniz canlısı, yumurtalarını döllenmiş olarak suya bırakır.  Bu yumurtaların bazıları hortumlu canlının hortumu üzerine yapışırken, bazıları da çevreye yayılar gelişimini tamamlarlar. Hortuma yapışarak gelişimi tamamlayan tüm yumurtalardan çıkan canlılar erkek, çevreye yayılanların tümü ise dişi cinsiyet kazanmaktadır. Buradan yola çıkarak cinsiyetin hortumdan alınan bazı maddelerin belirlendiği söylenir.

Halkalı bir solucan türünde, yeni doğan ve genç olan solucanlar erkek olmaktadır. İlerleyen yaşlarda solucanlar dişiye dönüşmektedir. Solucanların büyüklüğü segmentlerine (halkalarına) göre belirlenir. Buna göre, 15-20 segmente ulaşan halkalı bir solucan dişiye dönüşmektedir.  Solucanın cinsiyeti büyüklüğe göre belirlenmektedir.

Eşeyin Kromozomlarla Belirlenmesi
Canlılardaki bazı kromozomlar cinsiyeti belirleyici gonozom adı verilen genleri taşırlar. Diğer kromozomlar da vücut karakterlerini belirleyen, otozom adı verilen genleri taşırlar.
İnsanlarda kromozom formülü şu şekildedir.
cinsiyete-bagli-kalitim-insanlarin-kromozomla-belirlenme

İNSANLARDA EŞEYE BAĞLI KALITIM
İnsanlarda karakterler X ve Y kromozomları üzerinden belirlenir. Bazı karakterler yalnızca X kromozomu üzerine, bazıları da Y kromozomu üzerine, bazıları ise hem X hem de Y kromozomuna aktarılmaktadır.
insanlarda-eseye-bagli-kalitim

Renk Körlüğü : X kromozomu üzerindeki çekinik bir genle aktarılır.
Aşağıdaki tabloda; küçük r renk körlüğü genini, büyük R ise normal görme genini gösterir.

cinsiyete-bagli-kalitimsal-hastaliklar
Sadece X kromozomuyla aktarılan karakterler:

  • Bir dişinin hasta olabilmesi için hem annesinden, hem de babasından hastalık genini alması gerekir.
  • Hasta dişinin babası mutlaka hastadır.
  • Hasta bir kadının bütün erkek çocukları mutlaka hasta olur.

Sadece Y kromozomu ile aktarılanlar:

Y kromozomunun X ile homolog olmayan bölgesinde aktarılan; kulak kıllılığı, ayak parmaklarının birbirlerine yapışık olması, balık pulluluk, sakal ve bıyık gibi bazı karakterlerdir.

  • Yalnızca erkeklerde görülür.
  • Hasta babanın yalnızca tüm erkek çocukları hastadır.
  • Genlerin baskınlığı veya çekinikliği önemli değildir. Çünkü etkilerini örtecek başka bir alel gen yoktur.

Hem X Hem Y ile Aktarılanlar:

X ve Y kromozomunun homolog bölgesindeki genlerle aktarılırlar. Otozomlardaki normal karakterler gibi kalıtılırlar. Yani hem erkek hem de dişilerde, aynı oranlarda görülebilirler. İnsandaki tam renk körlüğü ve diğer bazı göz rahatsızlıkları böyle aktarılır.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel