Benzen Nedir?

Benzen, kendine özgü keskin kokusu olan, renksiz, uçucu ve yanıcı bir bileşiktir. İnsan sağlığı açısından çok tehlikelidir ve uzman kişiler tarafından kullanılmalıdır. Kolayca tutuşur ve isli alev çıkartarak yanar. Benzenin erime noktası 5,5 °C, kaynama noktası 80,1 °C’dir. Benzeni oluşturan bileşikler yalnızca hidrojen ve karbon elementlerinden oluşur ve formülü C6H6‘dır.

Benzen

Benzenin Tehlikesi:

Benzen uçucu bir sıvıdır ve solunması tehlikelidir. Uzun süre solunması durumunda lösemi yani kan kanserine neden olduğu tespit edilmiştir. Sıvıya çıplak elle temas edilmesi durumunda da zehirlenmeye sebep olur. Uzman kişiler tarafından, gerekli önlemler alınarak kullanılmalıdır. Kapalı ortamlarda kullanılmamalı, hava sirkülasyonu sağlanmalı. Madde ateşe temas ettirilmemeli, çıplak elle dokunulmamalıdır.

Benzenin Keşfi:
Benzen ilk olarak 1825’te İngiliz kimyacı Michael Faraday tarafından keşfedildi. Eskiden soylu kişilerin evlerinde ve bazı sokaklarda gazla çalışan aydınlatma sistemleri vardı. Bu sistem, balina yağının ısıtılması sonucu açığa çıkan gazın evlere pompalanmasıyla kullanılabiliyordu. Faraday,  bu sistemin borularında yağımsı bir maddenin oluştuğunu fark etti. Bu maddeyi incelediğinde kimyasal çalışmalarda kullanılabileceğini anladı ve maddeye benzen adını verdi.

Benzeni inceleyen kimyacılar, maddenin başka maddelerden elde edilebileceğini fark ettiler. 1845’te Alman kimyacı August Wilhelm von Hofmann, kömür katranından benzeni ayırmayı başardı.

Benzen Formülü Kimyasal Yapısı

Benzenin Elde Edilmesi:

İlk başlarda hayvansal yağlardan elde edilen benzen, daha sonra kömür katranından, petrolden elde edilmeye başlandı. Günümüzde demir-çelik sanayinde ve termik santrallerde kullanılacak kok kömürü katranın ve gazların toplanıp, damıtılmasıyla elde edilmektedir. Ham petrolün işlenmesi sırasında da benzen elde edilmektedir.

Benzenin Kullanım Alanları:
Endüstriyel alanda ve kimya çalışmalarında sıklıkla kullanılır. Benzenden elde edilen sitren ve fenol (karbonik asit), sanayide kullanılan en önemli hammaddelerdir. Sitren plastik ve yapay kauçuk üretiminde sıklıkla kullanılır. Fenol ise çok sık kullanılan bir dezenfektandır (mikrop öldürücü). Çeşitli kimyasal maddeleri çözmek için kullanılır.

Endüstride plastik yapımında, deterjan yapımında, boya yapımında, kimyasal temizleyici yapımında, haşere öldürücü ilaç yapımında ve bir çok alanda kullanılır. Benzen, iyi bir çözücü olduğundan kimya çalışmalarında sıklıkla kullanır.

Benzen Türevleri:

Fenol:
Benzen hidrojenlerinden biri veya birkaçı yerine hidroksil (OH) gruplarının girmesiyle türeyen bileşiklere fenoller denir.

Nitro benzen:
Sarı kristal veya sarı yağımsı sıvıdır. Etil alkol, eter ve benzende çözünür. Suda çok az çözünür. Molekül formülü C6H5 – NO2 şeklindedir

Anilin:
Renksiz, yağ görünümünde sıvıdır. Hava ve ışıkla temas ettiğinde rengi hemen kahverengiye döner. Etil alkol ve eterde çözünür, suda az çözünür. Molekül formülü C6H5NH2 şeklindedir

Klorobenzen:
Monoklorobenzen: Renksiz uçucu bir sıvıdır. Bedeme benzer bir kokuya sahiptir. Etil alkol, benzen, kloroform ve eterde oda sıcaklığında çözünür. Suda çözünmez. Molekül formülü C6H5Cl şeklindedir.
Diklorobenzen: Renksiz, hoş aromatik kokuya sahip uçucu bir sıvıdır. Etil alkol, benzen, eter ve hemen hemen bütün organik solventlerde çözünür. Suda çözünmez.
Diklorobenzen: Beyaz kristalleri uçucu olup etrafa hoş koku yayar. Değişik kristal büyüklüğüne sahiptir. Benzen, eter,etil alkol ve karbon disülfürde çözünür. Suda çözünmez.

Lineer Alkil Benzen (LAB)
LAB Benzenin lineer olofinlerle alkilasyonu sonucu üretilmektedir. Lineer olofinler kerosen, parafin, wax ve etilenden çıkılarak üretilebilmektedir.

Maleik Anhidrit:
Akrid kokulu, beyaz iğne ve pul şeklinde katı maddedir. Su aseton, eter, kloroform ve petrol hidrokarbonlarında çözünür. Karbon tetraklorürde çok az çözünür. Molekül formülü C4H2O3 şeklindedir.

Siklohegzan:
Renksiz, keskin batıcı bir kokuya sahip korozif olmayan sıvıdır. Suda çözünmez. Aseton, alkol ve benzende çözünür. Molekül formülü C6H12 şeklindedir.

Siklohegzanon:
Renksiz sıvı olup aseton veya nane kokusunu andıran kokuya sahiptir. Suda az çözünür, hemen her türlü organik çözücülerle karışır. Molekül formülü C6H10O şeklindedir.

Siklohegzanol:
Renksiz yağımsı bir sıvıdır. Suda çok az çözünür. Hemen hemen bütün organik solvent ve yağlarla karışır. Molekül formülü C6H12O şeklindedir.

Kaprolaktam:
Beyaz pul şeklindedir. Su ve benzeri polar ve aromatik solventlerde çözünür. Yüksek molekül ağırlıklı alifatik hidrokarbonlarda az çözünür. Molekül formülü C6H11NO şeklindedir.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel