1940-1960 Süreci Toplumcu Şiirin Özellikleri

Türkiye’de serbest nazımı ilk uygulayan ve çağdaş Türk şiirinin en önemli ismi kabul edilen Nazım Hikmet, 1938’de aldığı mahkûmiyet nedeniyle şiirlerine son verdi. Nazım Hikmet’in şiirlerindeki fikir ve nazım tekniğinden etkilenen bazı şairler, onun şiirlerindeki yolunu değişik değişik bir şekilde ve üslupta devam ettirdiler.

1940-1960 Toplumcu Şair Ceyhun Kansu

Ceyhun Atuf Kansu (1919 – 1978)

Nazım Hikmet’in şiirlerinden etkilenen bir çok şair, 1940-1960 yılları arasında ve sonraki yıllarda birçok eser vermiştir. Kendilerini “Toplumcu Gerçekçi Şairler” veya “1940 Kuşağı” şairleri olarak tanımlayan bu şairler arasında Rıfat Ilgaz, Cahit Irgat, Suat Taşer, Ömer Faruk Toprak, Arif Damar, Mehmet Başaran, Hasan Hüseyin Korkmazgil ve Ahmed Arif gibi dikkat çeken isimler yer almaktadır.

1940-1960 Süreci Toplumcu Şiirin Özellikleri

Toplumun sorunlarını ön plana çıkaran “Toplumcu Gerçekçi Şairler”, şiirlerinde yoksulluk, siyasi baskılar, faşizm, emperyalizm, kapitalist sömürü, hürriyetsizlik, sosyal adaletsizlik ve mutlu azınlıklar gibi temalarda şiirler yazmıştır. Şairler şiirlerini yazarken kendi kişisel sorunları, özlemleri, duyguları, hayalleri de önemli bir yer tutmuştur.

Toplumcu Şiirin Özellikleri:

  • Pragmatik, yani yararcı şiirdir.
  • Şiirde savunulan ve kendini belli eden bir görüş vardır.
  • Toplumun parçası olan şair, şiirlerini toplumsal kaygı ile yazar.
  • Şair ancak toplumcu şiirler yazarak kendini geliştirir.
  • Bireysellikten önce kolektiflik gelir.
  • Dilin harekete yönelten gücünden yararlanılmıştır.
  • Şairin söylev üslubu şiirde kendini belli eder.
  • Geniş kitlelere hitap etmek ve onları etkilemek için yazılmıştır.
  • Şiirde biçimden çok içeriğe önem verdiklerinden, ölçüsüz, kafiyesiz şiirler yazmışlardır.
  • Gelecekçilik (Fütürizm) akımından etkilenmişlerdir.

Toplumcu gerçekçi şairler, arasında özellikle Ceyhun Atuf Kansu ile Attila İlhan ön plana çıkan önemli isimlerdir. Ceyhun Atuf Kansu, önceleri halk şiirleri geleneğine bağlı şiirler yazıyordu, daha sonra toplumcu gerçekçiler arasına katılarak Anadolu’nun dertlerini, acılarını, sevinçlerini ve mutluluk özlemlerini dile getiren şiirler yazmıştır.

1940-1960 Toplumcu Şair Attila İlhan

Attila İlhan (1925 – 2005)

1946’da CHP’nin düzenlediği şiir yarışmasına katılan ve o güne kadar hiç tanınmayan Attila İlhan, aralarında Cahit Sıtkı Tarancı ve Fazıl Hüsnü Dağlarca gibi pek çok ünlü şairlerinde bulunduğu yarışmada ikincilik ödülünü alarak büyük bir üne kavuştu. Attila İlhan’ın 1954’de yayımladığı Sisler Bulvarı adlı şiirinde, şiirinin karakteristik örneklerini ortaya koymuştur. Bu şiiri hem toplumsal, hem bireysel, hem batılı, hem de Türk olma iddiası güden imajist bir şiirdir.

Alişim

Kasnağından fırlayan kayışa
kaptırdın mı kolunu Alişim!
Daha dün öğle paydosundan önce
Zilelinin gitti ayakları,
Yazıldı onun da raporu:
“ihmalden!”
Gidenler gitti Alişim,
Boş kaldı ceketin sağ kolu…
Hadi köyüne döndün diyelim,
tek elle sabanı kavrasan bile
Sarı öküz gün görmüştür
Anlar işin iç yüzünü.
üzülme Alişim, sabana geçmezse hükmün
Ağanın davarlarına geçer…
Kim görecek kepenek altında eksiğini
kapılanırsın boğaz tokluğuna.
Varsın duvarda asılı kalsın bağlaman
beklesin mızrabını.
Sağ yanın yastık ister Alişim
sol yanın sevdiğini.
Kızlar da emektar sazın gibi
Çifte kol ister saracak.
Rıfat ILGAZ

Bağımsızlık Gülü

Yerden alıp o gülü
Hangi gülü?
Bir topçu neferinin
Sakaryalı yaz toprağında
Sıcak kan gülü.

Alıp koklamak o gülü
Hangi baharda?
Türkçenin özgür kırlarında
Türkülerde burcu burcu,
Bilgeliğin ana gülü!

Bir basmadan alıp o gülü,
Hangi basmadan?
Nazilli fabrikasından
Pamuğumuzdan, emeğimizden,
Dokuduğumuz halk gülü.

Hoyrat ellerinden alıp o gülü
Hangi ellerden?
Uzak Teksaslı çobanların

Bilmediği, uğruna can vermediği
Türkiyeli o çileler gülü.

Yerine koymak, kutsamak o gülü,
Hangi yerine?
Mustafa Kemal’in bahçesine
Bir ulusun suladığı beslediği
Yediveren bağımsızlık gülü!
Ceyhun Atuf Kansu

2 comments to 1940-1960 Süreci Toplumcu Şiirin Özellikleri

  • zeliha aydın

    Bana 1940-1960 toplu şiirin özellikleri ve şiir örnekleri lazımdı işime çok yaradı teşekkür ediyorum.

  • meliha

    Acayip güzel faydalı bir sayfa yapmışsınız tebrik ederim. Çok faydanız oldu. Teşekkürlerimi sunarım.

Yorum Yazabilirsiniz

  

  

Genel